ერთი შენობის ორი ისტორია

2011.11.17  |  19:46 თინათინ ქველიაშვილი
ერთი შენობის ორი ისტორია

სასამართლოს ყოფილ შენობას, რომელიც დუშეთში, ჭავჭავაძის N27-ში მდებარეობს, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი აქვს. ოფიციალური ინფორმაციით, ამ სასამართლოში 1864-1873 წლებში დუშეთის მაზრის მომრიგებელ მოსამართლედ ილია ჭავჭავაძე მუშაობდა. სახლის ერთ-ერთი მესაკუთრე, მარინა მოლოდინი აცხადებს, რომ ილიას ამ შენობაში არასოდეს უმუშავია და ვერც იმუშავებდა იმ უბრალო მიზეზის გამო, რომ შენობა 1912 წელსაა აგებული.

მცხეთა - მთიანეთის საინფორმაციო ცენტრმა სასამართლოს ყოფილი შენობის აშენების ზუსტი თარიღის დადგენის მიზნით არაერთ სახელმწიფო უწყებას მიმართა. როგორც გაირკვა, ოფიციალური მონაცემები არ არსებობს.

 

დუშეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამსახურის მთავარი სპეციალისტი ბაბუა ალუდაური ამბობს, რომ შენობა მე-19 საუკუნეშია აშენებული და მასში თავიდანვე სასამართლო იყო განთავსებული. ბაბუა ალუდაურმა ოფიციალურ წყაროდ საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის მიერ გამოცემული წიგნის - „ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობის“ მეორე ტომი დაასახელა.

 

თუმცა, ამ წიგნში სასამართლოს ყოფილი შენობის აშენების თარიღთან დაკავშირებით არაფერია ნათქვამი. „ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობის“ მეორე ტომში მხოლოდ ის არის მითითებული, რომ: „ჭავჭავაძის ქუჩაზე (სასამართლოს შენობა) მუზეუმი და ძეგლი გაიხსნა 1968 წლის 8 ივნისს. სახლზე არის მემორიალური დაფა ქართული წარწერით: „1868-73 წლებში აქ დუშეთის მაზრის მომრიგებელ მოსამართლედ მუშაობდა დიდი ქართველი მწერალი ილია გრიგოლის ძე ჭავჭავაძე.“

 

შენობის აშენების თარიღის დამამტკიცებელი ისტორიული წყაროს მითითება ვერც მარინა მოლოდინმა შეძლო. მოლოდინი ამბობს, რომ მან შენობის პირველი მეპატრონისგან, მანია გოგიევასგან გადმოცემით იცის, რომ ჭავჭავაძის 27-ში მდებარე სახლი გოგიევას ქმარმა 1912 წელს ააგო.

 

„შენობა 1912 წელს გოგიევების მიერ არის აშენებული. ილია ჭავჭავაძე 1907 წელს გარდაიცვალა. შესაბამისად, ის ამ შენობაში ვერ იმუშავებდა. ჭავჭავაძის N27-ში სასამართლო მართლაც ფუნქციონირებდა, მაგრამ არა ილიას დროს. ილიას დუშეთში მოღვაწეობის პერიოდში სასამართლო ახლანდელი „ლიბერთი ბანკის" შენობაში იყო განთავსებული. ყოფილი სასამართლოს შენობაში ილია ჭავჭავაძის მუზეუმი მოსამართლე აკაკი გათენაშვილის ინიციატივით მოეწყო. ეზო, სადაც ილიას ბიუსტი იდგა, ბებიაჩემის საკუთრება იყო. მან კეთილი ნება გამოიჩინა და ეს ტერიტორია დუშეთის ყოფილ სასამართლოს აჩუქა იმ მიზნით, რომ იქ ილიას სახლ-მუზეუმი გაეკეთებინათ“, - განუცხადა მარინა მოლოდინმა მცხეთა - მთიანეთის საინფორმაციო ცენტრს.

 

სახლის შესახებ ინფორმაცია არც დუშეთის არქივში მოიპოვება. არქივში მხოლოდ 1922 წლის შემდგომი პერიოდით დათარიღებული მასალები ინახება.

 

მცხეთა-მთიანეთის საინფორმაციო ცენტრი კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნულ სააგენტოსაც დაუკავშირდა.

 

„სამწუხაროდ შენობის აშენების ზუსტი თარიღი არავინ იცის. ვნახე ხელოვნებათმცოდნეები, რომლებიც ამბობენ, რომ სასამართლოს ყოფილი ნაგებობა მეცხრამეტე საუკუნის დასაწყისშია აშენებული. ზუსტ თარიღს ვერსად მივაკვლიეთ. საქვეყნოდ არის ცნობილი, რომ ილია ჭავჭავაძე მანდ მუშაობდა. გარკვეული დოკუმენტებითაც დადგენილია, რომ სასამართლო სხდომებს ამ შენობაში ატარებდა და ძეგლიც სწორედ ამიტომ დაიდგა მანდ. შენობის მესაკუთრეთა მტკიცება მიკერძოებულია. თუ საწინააღმდეგო ვერსია აქვთ, მაშინ მყარი დამამტკიცებელი არგუმენტებიც უნდა ჰქონდეთ,“ - ამბობს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს იურიდიული სამსახურის უფროსი ნიკა ანთიძე.